Oświadczenie o dochowaniu należytej staranności: Co mówi rozporządzenie europejskie (UE) 2023/1115 (EUDR) przeciwko wylesianiu

W obliczu kryzysu klimatycznego i szybkiej erozji lasów na świecie, Unia Europejska przyjęła Rozporządzenie (UE) 2023/1115, które ma na celu zmniejszenie wpływu środowiskowego konsumpcji produktów związanych z wylesianiem. Ten tekst nakłada w szczególności obowiązek dochowania należytej staranności na przedsiębiorstwa importujące lub wprowadzające na rynek niektóre produkty w UE.

W tym artykule szczegółowo omówimy, czym jest Oświadczenie o dochowaniu należytej staranności, kto jest objęty tym obowiązkiem, jakie kroki należy podjąć oraz jakie skutki można przewidzieć dla europejskich przedsiębiorstw i ich partnerów.

Czym jest Oświadczenie o dochowaniu należytej staranności?

Należytej staranności (lub due diligence po angielsku) to proces zapobiegawczy, który nakłada na podmioty gospodarcze obowiązek zweryfikowania, że produkty, które importują lub sprzedają w Unii Europejskiej, nie przyczyniają się do wylesiania ani do degradacji lasów.

Polega na gromadzeniu, analizie i przechowywaniu informacji umożliwiających zapewnienie identyfikowalności produktów od ich źródła aż do wprowadzenia na rynek europejski.

Produkty objęte Rozporządzeniem (UE) 2023/1115

Rozporządzenie obejmuje szereg produktów uznanych za wysokiego ryzyka w kontekście przyczyniania się do wylesiania:

Produkty objęte	Przykłady	Produkty pochodne objęte
Drewno	Drewno cięte, panele	Meble, papier
Soja	Nasiona, olej	Pasza dla zwierząt
Kakao	Ziarna, masa	Czekolada
Kawa	Ziarna, palona	Kapsułki, napoje
Olej palmowy	Olej surowy	Produkty przetworzone
Kauczuk	Latex naturalny	Opony, podeszwy
Bydło	Mięso, skóra	Galanteria skórzana

Wymienione produkty podlegają należytej staranności tylko wtedy, gdy zostały wyprodukowane po 31 grudnia 2020.

Główne cele rozporządzenia

Rozporządzenie europejskie przeciwko wylesianiu realizuje kilka celów środowiskowych i gospodarczych:

• Zachowanie lasów pierwotnych i naturalnych ekosystemów
• Zmniejszenie emisji CO2 związanych z wylesianiem
• Zwiększenie przejrzystości łańcuchów dostaw
• Walka z importowanym wylesianiem
• Zwiększenie odpowiedzialności przedsiębiorstw w sektorze rolno-spożywczym i leśnym

Kluczowe daty do zapamiętania

Data	Wydarzenie
31 grudnia 2020	Ostateczny termin produkcji objętych produktów
29 czerwca 2023	Oficjalna publikacja rozporządzenia (UE) 2023/1115 w Dzienniku Urzędowym UE
30 grudnia 2025	Wejście w życie rozporządzenia dla większości przedsiębiorstw
30 czerwca 2026	Zastosowanie dla mikroprzedsiębiorstw i niektórych MŚP

Przedsiębiorstwa objęte Oświadczeniem o dochowaniu należytej staranności

Rozporządzenie dotyczy dwóch rodzajów podmiotów gospodarczych:

Kategoria	Definicja	Główne obowiązki
Operatorzy	Importerzy, eksporterzy lub producenci wprowadzający produkty do obrotu	Pełna należytej staranności
Handlowcy	Podmioty sprzedające lub dystrybuujące produkty w dalszej części łańcucha	Przechowywanie informacji dostarczonych przez operatorów

MŚP również są objęte, choć niektóre obowiązki mogą być złagodzone.

Czytaj na ten sam temat:
Oświadczenie o dochowaniu należytej staranności (DDR) i wylesianie: UE wzmacnia swoje wymagania celne

Etapy należytej staranności

Oto trzy kluczowe etapy do wykonania w ramach Oświadczenia o dochowaniu należytej staranności:

1. Gromadzenie informacji

Operator musi zebrać dokładne dane na temat:

• Rodzaj produktu
• Kraj produkcji
• Geolokalizacja działek rolniczych lub leśnych
• Objętość, dostawca, dokumenty celne

2. Ocena ryzyka

Analiza ryzyka musi uwzględniać:

• Poziom ryzyka kraju pochodzenia
• Historia dostawców
• Złożoność łańcucha logistycznego

Rozporządzenie przewiduje klasyfikację krajów na trzy kategorie ryzyka: niskie, standardowe i wysokie.

W ramach RDUE Komisja Europejska opublikowała 22 maja 2025 roku pierwszą listę krajów sklasyfikowanych według poziomu ryzyka wylesiania. Ta klasyfikacja umożliwia dostosowanie wymogów należytej staranności do zidentyfikowanego poziomu ryzyka dla każdego kraju.

Poziom ryzyka	Wymagane środki
Niski	Uproszczona procedura
Standardowy	Pełna procedura
Wysoki	Wzmożone kontrole, weryfikacje na miejscu

Kraje sklasyfikowane jako niskiego ryzyka

Kraje sklasyfikowane jako niskiego ryzyka to:

Afganistan, Albania, Algieria, Andora, Antigua i Barbuda, Argentyna, Armenia, Australia, Austria, Azerbejdżan, Bahamy, Bahrajn, Bangladesz, Barbados, Białoruś, Belgia, Belize, Benin, Bhutan, Bośnia i Hercegowina, Brunei Darussalam, Bułgaria, Burkina Faso, Burundi, Wyspy Zielonego Przylądka, Kambodża, Kamerun, Kanada, Republika Środkowoafrykańska, Czad, Chile, Chiny, Kolumbia, Komory, Kongo, Kostaryka, Wybrzeże Kości Słoniowej, Chorwacja, Kuba, Cypr, Czechy, Dżibuti, Dominika, Dominikana, Egipt, Estonia, Eswatini, Fidżi, Finlandia, Francja, Gabon, Gambia, Gruzja, Niemcy, Ghana, Grecja, Grenada, Gwatemala, Gwinea, Gwinea Bissau, Gujana, Haiti, Honduras, Węgry, Islandia, Indie, Indonezja, Iran, Irak, Irlandia, Izrael, Włochy, Jamajka, Japonia, Jordania, Kazachstan, Kenia, Kiribati, Kuwejt, Kirgistan, Laos, Łotwa, Liban, Lesotho, Liberia, Libia, Liechtenstein, Litwa, Luksemburg, Madagaskar, Malta, Malediwy, Mali, Wyspy Marshalla, Mauretania, Mauritius, Meksyk, Mikronezja, Monako, Mongolia, Czarnogóra, Maroko, Mozambik, Mjanma, Namibia, Nauru, Nepal, Holandia, Nowa Zelandia, Nikaragua, Niger, Nigeria, Macedonia Północna, Norwegia, Oman, Pakistan, Palau, Palestyna, Panama, Papua-Nowa Gwinea, Paragwaj, Peru, Filipiny, Polska, Portugalia, Katar, Republika Korei, Mołdawia, Rumunia, Rwanda, Saint Kitts i Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent i Grenadyny, Samoa, San Marino, Wyspy Świętego Tomasza i Książęca, Arabia Saudyjska, Senegal, Serbia, Seszele, Sierra Leone, Singapur, Słowacja, Słowenia, Wyspy Salomona, Somalia, Republika Południowej Afryki, Sudan Południowy, Hiszpania, Sri Lanka, Sudan, Surinam, Szwecja, Szwajcaria, Syria, Tadżykistan, Tajlandia, Timor Wschodni, Togo, Tonga, Trynidad i Tobago, Tunezja, Turcja, Turkmenistan, Tuvalu, Uganda, Ukraina, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Wielka Brytania, Stany Zjednoczone, Tanzania, Urugwaj, Uzbekistan, Vanuatu, Wenezuela, Wietnam, Jemen.

Kraje sklasyfikowane jako wysokiego ryzyka

Kilka krajów zostało uznanych za wysokiego ryzyka, co doprowadziło do całkowitego zakazu importu drewna i jego produktów pochodnych na terenie Unii Europejskiej.

• Białoruś
• Korea Północna
• Mjanma
• Federacja Rosyjska

Kraje sklasyfikowane jako standardowego ryzyka

Kraje, które nie znajdują się ani w kategorii niskiego ryzyka, ani w kategorii wysokiego ryzyka, są automatycznie uznawane za kraje o standardowym ryzyku.
W takim przypadku podmioty gospodarcze są zobowiązane do wdrożenia wszystkich obowiązków należytej staranności przed wprowadzeniem swoich produktów na rynek Unii Europejskiej.

Przykłady krajów o standardowym ryzyku:

• Brazylia
• Kamerun
• Demokratyczna Republika Konga (DRK)
• Wybrzeże Kości Słoniowej

Dzięki regularnym wymianom między zainteresowanymi krajami a Komisją Europejską w ramach zorganizowanego dialogu, ta klasyfikacja może ulegać zmianom w czasie.

3. Środki łagodzenia ryzyka

W przypadku zidentyfikowania ryzyka przedsiębiorstwo musi wdrożyć działania korygujące:

• Zmiana dostawcy
• Żądanie dodatkowych audytów lub certyfikacji
• Wstrzymanie wprowadzenia na rynek

Oświadczenie i identyfikowalność w europejskim systemie informacyjnym

Od 30 grudnia 2025 wszyscy operatorzy będą musieli składać swoje Oświadczenie o dochowaniu należytej staranności w scentralizowanym systemie informatycznym zarządzanym przez Komisję Europejską, TRACES-NT.

Każde oświadczenie musi zawierać:

• Tożsamość operatora
• Informacje o produkcie i jego identyfikowalności
• Wyniki oceny ryzyka
• Środki łagodzenia, jeśli dotyczy

System przyzna każdej deklaracji unikalny identyfikator, umożliwiając łatwiejszą kontrolę przez organy celne.

Przewidziane sankcje w przypadku niezgodności

Państwa członkowskie są odpowiedzialne za stosowanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji.

Sankcje mogą obejmować:

• Grzywny administracyjne (do 4% rocznego obrotu przedsiębiorstwa)
• Konfiskata produktów
• Tymczasowy zakaz importu

Losowe kontrole będą przeprowadzane przez właściwe organy krajowe w celu weryfikacji zgodności oświadczeń.

Skutki dla przedsiębiorstw europejskich

Możliwości:

• Promowanie zrównoważonych praktyk
• Lepsza kontrola nad łańcuchami dostaw
• Preferencyjny dostęp do rynku europejskiego w przypadku zgodności

Wyzwania:

• Złożoność geolokalizacji działek
• Zwiększone obciążenia administracyjne
• Konieczność szkolenia personelu i przeglądu procesów zakupowych

Najlepsze praktyki do przyjęcia już teraz

Aby przygotować się na wymagania rozporządzenia, przedsiębiorstwa mogą:

• Mapować swój łańcuch dostaw
• Wybierać certyfikowanych dostawców (FSC, RSPO, Rainforest Alliance…)
• Wdrożyć niezawodny system zarządzania dokumentacją
• Uświadamiać kupujących i personel ds. jakości

Wczesne dostosowanie się do wymogów może stanowić istotną przewagę konkurencyjną.

Praktyczne przypadki: jak wypełnić standardowe oświadczenie?

Oto przykład uproszczonej tabeli podsumowującej:

Element	Wymagane informacje
Produkt	Ziarna kakao
Pochodzenie	Wybrzeże Kości Słoniowej
Geolokalizacja	Szerokość/długość geograficzna plantacji
Data produkcji	Luty 2024
Objętość	12 ton
Dostawca	Spółdzielnia Kakao Wybrzeża Kości Słoniowej
Certyfikacja	Rainforest Alliance
Ocena ryzyka	Ryzyko standardowe
Środki	Certyfikacja strony trzeciej, audyt dostawcy

Skupienie na sektorach: które sektory są najbardziej dotknięte?

Sektor drzewny

Sektor rolno-spożywczy (kawa, kakao, olej palmowy)

Sektor skórzany i mięsa wołowego

Uznane certyfikacje i rola etykiet

Chociaż wyzwania są liczne (złożoność administracyjna, koszty dostosowania), możliwości są również znaczące: promowanie zrównoważonych praktyk, preferencyjny dostęp do rynku europejskiego i wzmocnienie wizerunku marki.

Certyfikacja	Domena	Główna zaleta
Skontaktuj się z nami	Drewno	Zrównoważona gospodarka leśna
PEFC	Drewno	Certyfikowany łańcuch pochodzenia
RSPO	Olej palmowy	Zrównoważona i zweryfikowana produkcja
Rainforest Alliance	Kakao, kawa	Surowe kryteria społeczne i środowiskowe

Firmy mogą łączyć certyfikaty, audyty wewnętrzne oraz dane geograficzne, aby zapewnić zgodność.

Rozporządzenie (UE) 2023/1115 oznacza przełomowy moment w walce z deforestacją importowaną. Oświadczenie o należytej staranności staje się kluczowym narzędziem europejskiej polityki środowiskowej, zobowiązując firmy do podejmowania konkretnych działań na rzecz trwałości lasów.

Podmioty gospodarcze muszą już teraz dostosować się do tych nowych obowiązków, aby uniknąć sankcji i utraty dostępu do rynku. Przygotowanie systemu informatycznego, szkolenie zespołów oraz nawiązywanie trwałych relacji z odpowiedzialnymi dostawcami będą kluczami do zgodności.

ASD Group wspiera Państwa w kontekście rozporządzenia UE (EUDR).

W obliczu nowych wymagań Rozporządzenia (UE) 2023/1115, ASD Group wspiera przedsiębiorstwa w dostosowaniu ich operacji importu i eksportu produktów narażonych na ryzyko deforestacji. Nasi eksperci pomagają w wypełnianiu oświadczenia o należytej staranności w systemie TRACES-NT.

Dzięki naszej ekspertyzie w zakresie przepisów celnych, zapewniamy Państwu zgodność celną produktów na terenie Unii Europejskiej, jednocześnie zmniejszając ryzyko sankcji i zatrzymań na granicy.

Nie wahaj się odkryć wszystkie nasze rozwiązania w zakresie ceł!

Skontaktuj się z naszymi ekspertami już teraz, aby wyprzedzić swoje obowiązki, zabezpieczyć import i zapewnić zgodność Twoich produktów z europejskim rozporządzeniem przeciwko deforestacji.